Det er tittelen på filosofen Einar Øverenget sin spalte «Fritt ord» i Magasinet denne veka. Øverenget hadde nettopp sett dokumentarfilmen «En prest og en plage» om anti-abortpresten Børre Knudsen. Eg har også sett den filmen og han gjorde eit sterkt inntrykk på meg. Ikkje fordi eg på noko tidspunkt var einig med Børre Knudsen, eg er sterkt for retten til sjølvbestemt abort. Eg har aldri meint noko anna, eg har aldri vore i tvil. Og Børre Knudsen og kompanjong Ludvig Nessa sine verkemidlar meiner eg fortsatt var motbydelege. På meg verka dei forrykte begge to, men eg hugsar særleg at eg tenkte det om Børre Knudsen. Han verka som å tilhøyre ei anna verd, augene hans var ikkje her, mannen var ikkje tilstades, han var ein framand i blant oss.

 

Ein venn av meg sa forleden at eg brukar mykje uttrykket «å stå i det». Og eg gjer nok det, for eg meiner at livet handlar om å nettopp «stå i det». Gjere det du kan medan du er der, ikkje vike, ikkje vere feig, stå opp for deg sjølv og dine nærmaste. Det viktigaste eg kan gjere for barna mine er å gi dei mot, vise at eg står i det, vere eit førebilete, vise at eg ikkje bry meg om kva andre meiner. Men kven er eg til å snakke når det kjem til stykket? Jovisst, eg går nok for å vere både skrivefør og verbalt hardtslåande og spissformulert, men eg blir jo til dels svært lei meg når eg får «for mykje» motbør. Eg tek det «personleg» som det så vakkert heiter. Men alt er personleg. Og alt er politikk. Eg jobbar kvar dag med å bli flinkare til å velje mine slag, men det er vanskeleg. Like vanskeleg som å takle forsøk av latterleggjering og skuldertrekk over engasjement.

 

Dei siste par dagane er det Fotballfrue si rumpe på forsida av Det Nye som har irritert livet av meg, men eg har greidd å lat vere å skrive om det på Facebook. Ok, det blei ein ørliten kommentar på Twitter. Og skriv eg så lagrar eg godt både likes, gode kommentarar, favorittmarkeringar og retweets. Så kven er eg til å så eplekjekt proklamere eit «stå i det»? Eg vil bli sett, høyrt, få applaus og gode tilbakemeldingar. Eg kunne aldri ha vore ein Børre Knudsen, eg kunne aldri blitt han som gjekk med opne auge inn i hatet, latterleggjeringa, «diagnostiseringa» av han som person, eg kunne aldri greidd (biletleg) å miste kappe og krage, og utsetje familien min for hat og sjikane på grunn av deira slektsskap til meg.

 

I filmen «En prest og en plage» ser vi ein tilårskomen, sjuk, svak og sliten mann. Saman med ei for meg overraskande sterk og flott kone. Han syng salmar på sjukehuset med knapt høyrbar skjelvande røyst, han kjenner seg sorgtung over det han har påført sine nærmaste. Men han viser ingen anger for at han engasjerte seg så sterkt og sjølvutslettande i saka han trudde på. Han ville gjort det igjen, ingen tviler på det. Den antipatien og forrakten eg kjente for Børre Knudsen har blitt nyansert, for ikkje å seie borte. Ikkje fordi eg har endra syn i abortspørsmålet, men fordi eg meir forstår drivkrafta hans, og fordi eg beundrar motet og uthaldenheiten. Børre Knudsen sto i det! Og det med ein styrke og ei overtyding dei færraste av oss har når det kjem til stykket. Eg har det hvertfall ikkje. For meg er det viktigare å vere ein del av eit fellesskap. Det er menneskeleg, det er derfor det er så mange som er som meg. For eg er meir oppteken av likes på Facebook.

 

Tankar

Då eg var barn var sjølvaste julaftan ei heilt spesiell luke i julekalenderen. Ho var annleis på alle måtar. Det må også vere litt annleis i denne julekalenderen. Eg har hatt umåteleg stor glede av å skrive alle desse innlegga, eg har kjent meg takksam og glad for at eg kjenner så mange fine folk. At alle har tilknytning til bibliotek gjer det berre enda finare. Her er usynlege band, forbrødring og -søstring, felles verdisyn og samling i botn om kvifor bibliotek, i alle former, er livsnødvendige for oss. Eg har ønska å vere ein representant for dei store orda, dei som sjeldan blir sagt utan at dei blir pakka inn i tillærte og innstuderte visdomsord og emoji-hjarter.

Men det er likevel éin utanfor folden som også brukar dei store orda om bibliotektilsette, om enn på ein annan måte. Han twitrar frå sin ståstad, for han seier «Om du spør etter erfaringar har eg to: Ei Creedence-plate og ei som dro». Og ho som dro var bibliotekaren. Eg ønskjer dykk, gode kollegaer, og alle andre som har fulgt kalenderen på bloggen, ei god og fredeleg jul. Her får de @Heimflyttar med sine 140 teikn i gongen på denne julaftan i det Herrens år 2014. Hadde han berre visst det.

24. desember: Heimflyttar seier:

Heimflyttar Eg skulle gjerne møtt kjærleiken
slik ein nyleg sjøsett færing konverserer sine første bølgjer, nok eingong.

Ferja
hadde trengt ein tv-aksjon. Denne staden treng òg kvinner.
Ei ferje full av utdanna kvinner. Gi så det svir

Treng ikkje vere den store kjærleiken. Det vesle
er når min telefon går automatisk i wifi i ditt hus

Når eg er på kaffebar i byen ber eg spesielt om at dei IKKJE lagar hjarte i mjølkeskummet

Har
fått stipend for å forska på kva som skjer med dobbeltsenger som berre blir brukt
på den eine sida over tid.

Ber ikkje om mykje, berre ein bibliotekar
som forstår

Du trur ikkje eg kan gi deg nok spenning? Eg har alle dikta til Olav H. Hauge og eit jøtulhjarte

Såg ei rosabloggarbrun, tynn jente med skavlkvitt hår og stor tyggis på Kiwi: kan ho vere den nye bibliotekaren?

Eg trur eg kunne elska ei som ikkje er bibliotekar,
men det ville bli hardt.
Men det burde gå

Må slutte å vere så oppteken av bibliotekarar med strenge briller. Må utvida til andre yrker (eh, kjem ikkje på nokon)

Nye bibliotekaren, rett alder, skjønnlitterære briller, innsvinga kropp, poetiske hofter, dramatiske hender og
kinn som ville passa mine

Handa skalv, var så nervøs i biblioteket at eg tok Coelho i staden for Clézio. Same hylle.
Tru kva ho tenkte

Om ho har briller,
har innsvinga bibliotekklede
og les Fosse,
skrik eg mot himmelen: Kvifor har alle bibliotekarar kjærast frå før?

Det er knapt eit bibliotek her eg ikkje har håpa å finne henne. Alta bibliotek no

Bibliotekarar treng ein knapp på Twitteren i tillegg til
reply,
retweet,
favourite:
Eg frir

Om
du er bibliotekar og eg ikkje følgjer deg,
gi eit lite vink.
Slikt
skal ikkje skje

Drøymde at eg traff henne og sa «takk for at du elska meg alle desse åra. Og ho sa: treng ikkje takke, det var da så lite

Bibliotekfilialen har tatt juleferie no, men
i kjellarlokalet lyser ei lampe rett over der kjærleiksdikta til Moren Vesaas står

Har trua. I 2015 treff eg nok min komande eks.

Julekalender

Kvar dag i desember vil eg trekke frem ein bibliotekar eller bibliotektilsett som byr på seg sjølve og er gode ambassadørar. Ikkje for at desse personane nødvendigvis har gjort noko stort og aktuelt no i haust, men rett og slett fordi dei er representantar for fine bibliotektilsette som gjer ein jobb kvar dag, på forskjellige geografiske stader, i alle slags bibliotek. Ikkje alle av dei er ekstroverte og utadvente, men alle har ein kjærleik til det dei held på med. Dette er personar eg er glad for å kjenne.

23. desember Katrine Celius, tilsett på Ålesund bibliotek

katrinecVed Ålesund bibliotek hadde vi fått over femti søknader på ei bibliotekfullmektigstilling, og hadde innkalt tre til intervju. Etter at den andre hadde vore inne meinte vi at vi hadde funnet vår mann, men vi måtte jo gjennomføre det siste intervjuet også, sånn for syns skuld. Og inn døra kom sola Katrine med si utstråling og sitt milde, blide vesen. Habil bibliotekbrukar var ho også, og syntes det såg så fint  ut å jobbe hos oss. Eg hugsar godt at ho og eg som intervjua henne sat og smilte gjennom heile intervjuet, men etterpå var vi ganske forvirra. Kva skulle vi gjere? Vi hadde jo eigentleg bestemt oss for han andre? Det er enkelte personar som ein alltid burde setje i front for å møte publikum, nokon har det berre i seg, andre  har det ikkje. Katrine er denne fødte kundebehandlar, om vi kan kalle ein bibliotektilsett det. Eg meiner vi kan det. Ho får kvar einskild til å føle seg sett, roe ned situasjonar som «Eg har fått ei purring, men denne boka har eg levert inn forlengst!». Katrine er kanskje den einaste den gamle dama som besøker oss snakkar med i løpet av dagen, og heldige gamle dame som møter Katrine! Ho var ikkje henrykt over å måtte ta ei eventyrstund for barnehagebarn. «Det er liksom ikkje meg, Mariann», sa Katrine, for dette var noko ho ikkje var komfortabel med. Men ho slapp ikkje unna. Til slutt tok ho meg i handa (!) og sa «ok, eg skal gjere det». Og mild tvang er undervurdert, for Katrine viste seg å vere eit formidlingstalent. Ho er eit strålande døme på at berre ein ein går inn i ting med eit ope og litt fandenivoldsk sinn så kan det bu ein drivande dyktig formidlar i mange fleire bibliotektilsette. Det er den faglege biten. Men å vere ein god kollega i eit felleskap er meir enn det faglege. Det handlar om empati, vise interesse, sjå sine kollegaer og sjølv bidra til at du er fin å jobbe i lag med. For slik er ho som kom inn på eit møterom til intervju som ein solstråle. Ho som vi fall pladask for for to år sidan når alt eigentleg var avgjort. Men Katrine var den som avgjorde.

Julekalender

Kvar dag i desember vil eg trekke frem ein bibliotekar eller bibliotektilsett som byr på seg sjølve og er gode ambassadørar. Ikkje for at desse personane nødvendigvis har gjort noko stort og aktuelt no i haust, men rett og slett fordi dei er representantar for fine bibliotektilsette som gjer ein jobb kvar dag, på forskjellige geografiske stader, i alle slags bibliotek. Ikkje alle av dei er ekstroverte og utadvente, men alle har ein kjærleik til det dei held på med. Dette er personar eg er glad for å kjenne.

Elisabeth Flåskjer Kjerstad, biblioteksjef i Sula på Sunnmøre

elisabethflåEg var nyutdanna bibliotekar i 1990, og Elisabeth var ein av dei første eg møtte i biblioteksjefkollegiet i Møre og Romsdal. Desse biblioteksjefmøta var jo dei reinaste slektstreffa, og ikkje berre fagleg. Vi fulgte med kvarandre gjennom oppturar og nedturar, jobbskifte, barnefødslar og bryllaup. Det knyttast sterke band over tid mellom mange. Elisabeth er ikkje den som snakkar for høgt og for mykje. Men når ho ber om ordet er det gjennomtenkt, velformulert og poengtert. Men lat deg ikkje lure; for ho er innovativ, på hogget og nytenkande som få. For 11 år sidan blei Sula bibliotek kåra til årets bibliotek i Møre og Romsdal, og eg har aldri gløymt takketalen hennar. Om kva biblioteket kunne bety i eit lite lokalsamfunn, korleis dei jobba, kva som var viktig for det vesle kollegiet på biblioteket og korleis dei ønska å gjere ein forskjell i folk sin kvardag. Kor ofte blir ein rørt av ein takketale? Ikkje ofte. Men under denne talen til Elisabeth kunne ein høyre ei knappenål falle. Og prisen var så velfortent. Seinare blei Sula bibliotek valt ut til å vere eksempelbibliotek i Møre og Romsdal. Dei seier alltid ja til å prøve noko nytt, vere i front, vere flaggskip. Det vesle biblioteket i Langevågen har alltid vore noko å strekke seg etter, sjølv for store Ålesund bibliotek på andre sida av fjorden. Elisabeth er eit av dei framste døma på at ein kan få til store ting som løftar og beriker ei bygd utan at ho er særskilt ekstrovert og synleg i alle samanhengar. I Sula har ho blitt ein institusjon i seg sjølv. Ikkje fordi ho rår over større kommunale midlar enn andre, det gjer ho langt ifrå, men fordi ho tek samfunnsoppdraget og biblioteksjefrolla si på alvor. Fordi ho heile tida ønskjer å drive betre. Fordi ho har vyer og mål, og er meir enn ein vaktsjef som held opne dørene. Fordi ho har drivkraft og kjærleik med seg i alt ho gjer og fordi ho nyter respekt og takksemd frå dei som er i hennar verkefelt. Både frå  brukarar i kommunen og frå andre biblioteksjefar. Dei har vore ei glede å ha Elisabeth som biblioteksjefkollega gjennom snart 25 år. Alle kommunar, særleg dei mindre, fortjener ein biblioteksjef som Elisabeth. Heldige Sula.

Julekalender

Kvar dag i desember vil eg trekke frem ein bibliotekar eller bibliotektilsett som byr på seg sjølve og er gode ambassadørar. Ikkje for at desse personane nødvendigvis har gjort noko stort og aktuelt no i haust, men rett og slett fordi dei er representantar for fine bibliotektilsette som gjer ein jobb kvar dag, på forskjellige geografiske stader, i alle slags bibliotek. Ikkje alle av dei er ekstroverte og utadvente, men alle har ein kjærleik til det dei held på med. Dette er personar eg er glad for å kjenne.

Karianne A. Aam, fylkesbiblioteksjef i Hedmark

karianneKarianne kan vere ganske irriterande. Ho er sånn som tek bilete av strikketøyet sitt på toget på veg til eit viktig møte, og passar på å tagge meg i innlegg på Facebook kun for å irritere meg. «Har ikkje bestemt meg for om eg skal strikke under møtet, Mariann», kan ho finne på å skrive. Når ho skal kommentere eller svare på noko eg har skrive, så passar ho på å få med ein smiley eller fem fordi ho veit at eg ikkje er så begeistra for smileys for å seie det forsiktig. Ho tek aldri sjansen på at eg ikkje skal sjå det, ho taggar meg alltid. Om eg har lagt ut ein lite gjennomtenkt status i affekt (som hender titt og ofte) og fjernar han like etterpå, så er Karianne den som etterspør han «du…den statusen om xxx, kor blei den av? Tok du han vekk?»

Men Karianne kan også vere ganske kul. Ho har eit stort overblikk, ser dei lange linjene, ho skriv om prosjekt som gjekk til til pisis og kvifor dei gjorde det, ho meiner mykje om framtidig bibliotekdrift og -politikk. Ho er opptatt av retningar, satsingsområder og særleg fellesløysingar som kan kome alle biblioteka til gode. Ho og eg er einige om det meste, eigentleg! Også at trailerbart er kult.

Julekalender